Kota aşımı sonrası DOA Sistemi’nde yeni karar
Depozitosu Olan Ambalaj (DOA) Sistemi'nde yaşanan yoğunluğu azaltmak ve usulsüz kullanımların önüne geçmek amacıyla yeni bir uygulama başlatılıyor. Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA), yarından itibaren depozito iade makinelerinde TC kimlik numarası ve cep telefonu bilgisiyle yapılan manuel girişlerin geçici olarak kaldırılacağını duyurdu. Yeni süreçte iade işlemleri yalnızca mobil uygulama üzerinden oluşturulan kişiye özel QR kod ile gerçekleştirilebilecek.
1 Temmuz 2026 tarihinde ülke genelinde uygulanmaya başlayan DOA Sistemi, kısa sürede vatandaşlardan yoğun ilgi gördü. İlk günlerden itibaren milyonlarca ambalajın geri dönüşüm sistemine kazandırıldığı uygulamada, özellikle günlük iade limitinin farklı kişilere ait bilgiler kullanılarak aşılması nedeniyle bazı iade noktalarında uzun kuyruklar oluştu.
Türkiye Çevre Ajansı Başkanı Nurullah Öztürk, kişi başına günlük 200 adet olarak belirlenen ambalaj teslim sınırının bazı kullanıcılar tarafından yakınlarının kimlik ve telefon bilgileri kullanılarak aşıldığını belirtti. Bu yöntemle binlerce ambalajın aynı kişiler tarafından sisteme teslim edilmeye çalışıldığını ifade eden Öztürk, yaşanan yoğunluğun hem vatandaşları hem de sistemin işleyişini olumsuz etkilediğini söyledi.
Yaşanan aksaklıkların giderilmesi amacıyla alınan kararla birlikte yaklaşık iki ay sürecek geçiş döneminde manuel giriş uygulaması askıya alınacak. Vatandaşlar bundan sonraki süreçte DOA mobil uygulaması üzerinden oluşturacakları QR kodu kullanarak depozito iade makinelerinde işlem yapabilecek.
Türkiye genelinde hızla yaygınlaşan sistemde bugüne kadar önemli rakamlara ulaşıldı. TÜÇA verilerine göre 482 içecek üreticisi sisteme dahil olurken, depozito logolu ürün sayısı 3 bin 673'e yükseldi. Mobil uygulamayı aktif olarak kullanan kişi sayısı ise 2 milyonun üzerine çıktı.
DOA Sistemi kapsamında plastik, cam ve alüminyum ambalajlar geri dönüşüme kazandırılırken, vatandaşlara teslim ettikleri her ambalaj için 1 lira depozito bedeli ödeniyor. Uygulamanın geri dönüşüme katkısının her geçen gün arttığı belirtiliyor.
Sistemin daha geniş kitlelere ulaşabilmesi amacıyla altyapı yatırımları da sürüyor. İlk etapta kurulan 2 bin 500 depozito iade makinesinin sayısının ilerleyen dönemde 20 bine çıkarılması hedefleniyor. Bunun yanında manuel teslim noktalarının da kademeli olarak artırılması planlanıyor. Yetkililer, 2026 yılı sonuna kadar 10 bin, 2027 yılı sonunda ise 30 bin manuel iade noktasının hizmet vermesini öngörüyor.
Marketler, bakkallar, büfeler ve otellerin de sisteme dahil edilmesiyle birlikte iki yıl içerisinde Türkiye genelinde yaklaşık 50 bin aktif depozito iade noktasına ulaşılması hedefleniyor.
Yetkililer, sistem tam kapasiteyle uygulandığında hem çevresel hem de ekonomik açıdan önemli kazanımlar elde edileceğini belirtiyor. Hesaplamalara göre uygulamanın yıllık yaklaşık 600 milyon dolarlık cari açık azalmasına katkı sağlaması, 37 bin ton sera gazı salımını önlemesi ve 1,3 milyar kilovatsaat enerji tasarrufu oluşturması bekleniyor.
Depozito iade makineleri ise halen zincir marketler, alışveriş merkezleri, üniversite kampüsleri, havalimanları, şehir meydanları, parklar ve toplu taşıma terminalleri gibi vatandaşların yoğun olarak kullandığı alanlarda hizmet vermeyi sürdürüyor.
