Osmanlı döneminin efsanevi rengi olarak bilinen Edirne kırmızısı (Rouge d’Adrinople), yürütülen kapsamlı çalışmalar sayesinde yeniden kentin kültürel ve ekonomik simgeleri arasına girdi. Bir dönem Fransa’ya götürülerek sanayi casusluğuna konu olan bu özel ton, artık yeniden Edirne’de üretiliyor.
Edirneli ustalar tarafından 15’inci yüzyılda geliştirilen ve 1740’lı yıllarda Avrupa’da da üretilmeye başlanan Edirne kırmızısı, uzun yıllar unutulmaya yüz tutmuştu. Ancak Edirne Valiliği, Edirne Belediyesi ve Trakya Üniversitesi öncülüğünde sekiz yıl önce başlatılan proje, bu tarihi rengi yeniden canlandırmayı başardı.
Proje kapsamında düzenlenen sempozyumlar, tanıtım etkinlikleri ve bilimsel araştırmalarla rengin elde edildiği Rubia tinctorum (kök boya) bitkisinin deneme ekimleri yapıldı. Tarım ve Orman Bakanlığı Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü bünyesindeki Tıbbi, Aromatik ve Boya Bitkileri Bahçesi’nde başlayan ekimler olumlu sonuçlar verdi.
Kök boya üretiminin yaygınlaştırılması amacıyla, Uzunköprü ilçesinde üretici Şenol Ataç tarafından 10 dekarlık alanda yapılan ekimlerin ilk hasadı traktörlerle gerçekleştirildi. Bitkiden elde edilen doğal boya, bir tekstil firması tarafından kullanılarak kravat, fular, kıyafet ve hediyelik eşya üretiminde değerlendirildi. Böylece Edirne kırmızısı, hem kültürel miras hem de yeni bir ekonomik fırsat haline geldi.
“KENTİN ÖNEMLİ BİR KÜLTÜREL DEĞERİ”
Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürü Doç. Dr. Adnan Tülek, Edirne kırmızısının kentin simgesel bir değeri olduğunu söyledi.
Tülek, “Günümüzde organik ve doğal boyacılığa ilgi hızla artıyor. Edirne kırmızısı da bu yönüyle yeniden önem kazandı. Bu tarihi değeri yaşatmak için uzun soluklu çalışmalar yürütüyoruz,” dedi.
Yapılan deneme ekimlerinde başarılı sonuçlar elde ettiklerini belirten Tülek, “Rubia bitkisi iki ila üç yıl içinde kök verimini tamamlıyor. Kurutulan ve öğütülen kökler, tekstil sektörüne doğal boya hammaddesi olarak gönderiliyor. Üreticilerimize örnek teşvikler sunarak bu üretimi yaygınlaştırmayı hedefliyoruz,” ifadelerini kullandı.
“DOĞAL BOYALARA TALEP ARTIYOR”
Kök boya üreticisi Şenol Ataç ise tekstil sektörünün doğal boyalara yöneldiğini belirterek, “Yaptığımız deneme üretimleri beklediğimizin üzerinde verim sağladı. Boya kalitesi çok yüksek, laboratuvar sonuçları da başarılı. Doğal ürünlere talep arttığı için pazar sorunu yaşamayacağız,” dedi.
Ataç, önümüzdeki dönemde ekim alanlarını genişleteceklerini belirterek, “Dekar başına yaklaşık 350 kilogram kök boya elde ettik. Bu miktar yıllar geçtikçe artıyor. Edirne kırmızısı yeniden dünya sahnesinde yerini alacak,” diye konuştu.
Yürütülen çalışmalar sayesinde, Edirne kırmızısı bir yandan kentin tarihî mirasını yaşatırken diğer yandan çiftçilere alternatif gelir kaynağı sağlayarak bölge ekonomisine katkı sunmaya devam ediyor. Hasan Yiğit Konaklılar
