Yenidoğan ve çocukluk döneminde sık görülen demir eksikliği, yalnızca kansızlıkla sınırlı kalmıyor. Uzmanlar, özellikle yaşamın ilk yıllarında ortaya çıkan demir eksikliğinin çocukların zihinsel gelişiminden okul başarısına kadar birçok alanda kalıcı etkiler bırakabileceği konusunda aileleri uyarıyor.
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Ahmet Yıldırım, demir eksikliğinin çocukluk çağında en sık karşılaşılan beslenme sorunlarından biri olduğunu belirterek, bu durumun büyüme ve gelişim üzerinde ciddi sonuçlar doğurabileceğini söyledi. Demirin vücutta oksijen taşınmasından bağışıklık sisteminin güçlenmesine kadar birçok önemli görevi bulunduğunu ifade eden Yıldırım, hızlı büyüme dönemindeki çocukların demire olan ihtiyacının yetişkinlere göre daha fazla olduğunu vurguladı.
“Demir, Büyüme ve Gelişmenin Temel Unsurlarından Biri”
Demirin çocukların sağlıklı büyümesi için vazgeçilmez bir mineral olduğunu belirten Dr. Yıldırım, demir eksikliğinin hem Türkiye’de hem de dünyada yaygın olarak görüldüğünü söyledi. Ailelerin bu konuda bilinçli olması gerektiğini kaydeden Yıldırım, erken dönemde alınacak önlemlerin çocukların geleceği açısından büyük önem taşıdığını ifade etti.
Yenidoğan Döneminde İlk Aylar Büyük Önem Taşıyor
Sağlıklı doğan bebeklerin anne karnında depoladıkları demir sayesinde yaşamlarının ilk aylarında genellikle ek desteğe ihtiyaç duymadığını belirten Yıldırım, prematüre doğan, düşük doğum ağırlıklı dünyaya gelen veya annesinde gebelik döneminde demir eksikliği bulunan bebeklerde durumun farklı olabileceğini söyledi.
Bu bebeklerin demir depolarının yeterli olmayabileceğine dikkat çeken Yıldırım, doktor kontrolünde erken dönemde demir desteği başlanmasının gerekebileceğini belirtti. Ailelerin hekim önerisi olmadan demir ilacı kullanmaması gerektiğinin altını çizdi.
Anne Sütü Demir Eksikliğine Karşı Koruma Sağlıyor
Anne sütünün demir miktarının çok yüksek olmamasına rağmen içerdiği demirin emilim oranının oldukça yüksek olduğunu ifade eden Yıldırım, ilk altı ay yalnızca anne sütüyle beslenmenin önemine dikkat çekti.
Anne sütü alan bebeklerde demirin vücut tarafından daha verimli kullanıldığını belirten Yıldırım, ilk altı aylık dönemde sadece anne sütü verilmesinin hem bağışıklık sistemi hem de sağlıklı gelişim açısından büyük önem taşıdığını söyledi.
Demir Eksikliği Neden Oluşuyor?
Bebeklerin dördüncü aydan itibaren hızla büyüdüğünü ve buna bağlı olarak demir ihtiyacının arttığını belirten Yıldırım, ek gıdaya geçiş sürecinin doğru yönetilmemesi halinde demir eksikliğinin ortaya çıkabileceğini ifade etti.
Demir eksikliğine yol açan nedenler arasında yetersiz ve dengesiz beslenme, aşırı miktarda inek sütü tüketimi, kırmızı et, yumurta ve baklagiller gibi demir yönünden zengin besinlerin yeterince tüketilmemesi, sık geçirilen enfeksiyonlar ve düzensiz beslenme alışkanlıklarının yer aldığını söyledi.
Belirtiler Sessiz İlerleyebiliyor
Demir eksikliğinin çoğu zaman belirgin şikayetler oluşturmadan ilerleyebildiğini belirten Yıldırım, ailelerin bazı belirtilere karşı dikkatli olması gerektiğini ifade etti.
Halsizlik, çabuk yorulma, iştahsızlık, soluk görünüm, huzursuzluk, dikkat eksikliği ve öğrenme güçlüğünün en sık görülen belirtiler arasında yer aldığını aktaran Yıldırım, özellikle okul çağındaki çocuklarda akademik başarısızlığın altında demir eksikliğinin yatabileceğini söyledi.
“Okul Başarısındaki Düşüşün Nedeni Demir Eksikliği Olabilir”
Demirin beyin gelişiminde kritik rol oynadığını vurgulayan Yıldırım, dikkat eksikliği, derslere odaklanamama, öğrenme güçlüğü ve okul başarısında düşüş gibi sorunların bazen demir eksikliğinden kaynaklanabileceğini belirtti.
Özellikle beynin en hızlı geliştiği ilk iki yılda ortaya çıkan demir eksikliğinin, çocukların ilerleyen yıllardaki akademik başarılarını, davranış özelliklerini, motor gelişimlerini ve bilişsel fonksiyonlarını olumsuz etkileyebileceğini kaydeden Yıldırım, bu dönemdeki eksikliğin bazı etkilerinin kalıcı olabileceğine dikkat çekti.
Tedavide Yapılan En Büyük Hata İlacı Erken Kesmek
Demir eksikliği tespit edildiğinde tedavinin mutlaka hekim kontrolünde yürütülmesi gerektiğini belirten Yıldırım, bilinçsiz demir kullanımının faydadan çok zarar verebileceğini söyledi.
Demir ilaçlarının aç karnına alınmasının emilimi artırdığını ifade eden Yıldırım, süt ve süt ürünleriyle birlikte kullanılmaması gerektiğini belirtti. C vitamini içeren besinlerle birlikte kullanıldığında ise emilimin arttığını söyledi.
Tedavi sürecinde en sık karşılaşılan hatanın kan değerleri düzelir düzelmez ilacın bırakılması olduğunu vurgulayan Yıldırım, demir depolarının tamamen dolabilmesi için tedavinin doktorun önerdiği süre boyunca sürdürülmesi gerektiğini ifade etti.
Erken Önlem Büyük Önem Taşıyor
Demir eksikliğinin önlenebilir bir sağlık sorunu olduğunu belirten Yıldırım, koruyucu önlemlerin erken yaşlardan itibaren uygulanması gerektiğini söyledi.
İlk altı ay yalnızca anne sütü verilmesi, ek gıdaya zamanında geçilmesi, demir yönünden zengin besinlerin düzenli tüketilmesi, gerekli durumlarda hekim önerisiyle koruyucu demir desteği uygulanması ve düzenli sağlık kontrollerinin aksatılmamasının büyük önem taşıdığını ifade etti.
Demir eksikliğinin yalnızca kansızlık olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Yıldırım, “Demir eksikliği çocukların hem fiziksel büyümesini hem de zihinsel gelişimini etkileyen önemli bir sağlık sorunudur. Erken tanı ve doğru tedavi ile kontrol altına alınabilir. Küçük görülen bir eksiklik, ilerleyen yıllarda büyük sonuçlara yol açabilir” dedi.
Sağlıklı nesillerin yetişebilmesi için ailelerin çocuklarının beslenme düzenine özen göstermesi ve rutin sağlık kontrollerini ihmal etmemesi gerektiğini vurgulayan Yıldırım, erken tanı ve düzenli takibin demir eksikliğiyle mücadelede en etkili yöntem olduğunu sözlerine ekledi.
