Haber-Fotoğraf: Umut IŞIK
Yağışların olmadığını kış kurağı denilen bir pozisyon olduğunu söyleyen Ziraat Odası Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Arabacı, “bu döneme kadar aldığımız yağışlar çok çok daha fazla oluyordu. Şuan kurak bir kış geçiriyoruz. Bizim en fazla bir karış 30 santim toprağa işleyen bir tavlı tabaka var. Şuan buğdayımız kökleniyor. Aşağıya kök salıyor. Fakat artık kuruya dayanma aşamasında işte altta da tav olması lazım ki kök aşağıya doğru gitsin. Kök gelişimini rahat sağlasın ki yarın öbür gün gelişmeyi ve gelişmeyi daha rahat sağlayabilsin. Kök artık kuruya doğru yaklaştığı için buğday açısından şuan bir sıkıntı gözükmüyor. Ama bu dönemlerde yağışların olması lazım ki kök kuruya dayanıp da yukarıya doğru kıvrılmasın. Şuan da kış kurağı dediğimiz bir pozisyon var. Kış kurak geçiyor. O yüzden şuan için bir sıkıntı yok. Kökler çok aşağıda değil ama muhtemelen önümüzdeki süreçte olumsuz etkilenecek. Yakın bir zamanda yağış olmazsa bu şekilde kurak devam ederse mesela Ocak sonuna kadar bu şekilde kurak devam ettiği takdir de ufak tefek sıkıntılar buğdaylarda sararmalar başlayacak. Ve üretici panik olmaya başlayacak. İşte kök kuruya dayandığında duraksama aşamasına gelecek ya da kökü aşağıda değil de yana doğru salmaya çalışacak. Saçak köklenmeyi tam olarak yapamayacak. Yapamadığı takdir de doğal olarak hem gelişimini hem de verimine etkisi olacak. Şuan da öyle bir risk yok. Yağışlar gelmediği takdirde uzun süre kurak giderse bu risklerin olma olasılığı var. Yağmur da olabilir, karda olabilir. Bugün ki hava ile kar yağsa da çiftçi için hiçbir faydası olmaz. Neden? Yağan karı olduğu gibi çukur yerlere toplar buğday bundan hiçbir şekilde faydalanamaz. Ama rüzgârsız sakin bir şekilde yağan kar 4 parmak ya da 5 parmak buğdayın üzerini kapatacak şekilde olduğu zaman altta buğday çalışmaya devam eder. Toprak yağan karı yavaş yavaş emdiği için su kaybı olmadan randımanlı bir şekilde o kar’dan faydalanmış olur. Hatta bu dönemde büyüklerimizden duyduğumuz kadarıyla ‘kar yağdığında yorgan gibidir sıcak tutar buğday altta hep çalışmaya devam eder’ der büyüklerimiz. Yağmur yağdığında toprağa işler ama hava çok ayaz soğuk olduğu için yaprakların üzerinde kavrulmalar olur. Ama karın altında olduğu takdirde bu olmaz büyümeye gelişmeye devam eder. Koyu yeşil canlı bir şekilde çıkar kar eridiğinde o yüzden bu dönemdeki karın etkisi büyük. Bitkiler büyüme sürecinde havaların yumuşak gitmesinden dolayı kar yağmazsa eğer kış koşulları kış gibi olmazsa bitkiler hızlı büyüyeceği için Mart ayında olması gereken fizyolojik evrelerin bitki Ocak ayında olduğu zaman Şubat ayında don olursa bu sefer buğdaylar soğuktan daha çok etkilenecek. O zaman gerçek anlamda bir zarar çıkacak ortaya havaların bu şekilde mevsim sıcaklıklarının altında seyretmesi bitki için istenen bir durum değil” şeklinde konuştu.
BİZE HEM YAĞIŞ LAZIM HEM SOĞUK LAZIM
Buğdayın uyku dönemi denilen dönemler olduğunu ayazların, soğukların olduğu dönemde buğday’ın uyumaya geçtiğini ve toprak altında köklenme yaptığını ifade eden Arabacı, “Bu kök gelişimini düzgün bir şekilde yapmış olur. Havalar da soğuklar düzeldiğinde daha ılıman gitmeye başladığında buğday yukarıya doğru büyümeye gelişmeye başlar. Ama bu dönemde hava çok eksilere düşmediği için hep buğday üstte de çalışıyor. Uyku dönemine girmiyor. İşte buğday büyüdüğünde yarın öbür gün Ocak ayında yada Aralığın sonlarında bizde genelde başlıyor. Ocak ayında da bu donlar devam eder. Ocak sonunda artılara geçmeye başlar. Uzun yıllar bu şekildeydi. Ama iklimler kaymaya başladı. Havalar bu dönemde iyi gidip bitkiler çıktıktan sonra hava sıcaklıkları eksilere düşerse buğday büyümüş olacak. Bu sefer zarar görecek. Zarar görmesi de ister istemez de verime azda olsa bir etkisi kesinlikle olacaktır. Bitki büyüdükçe su oranı artıyor. Su oranı arttığı zamanda dondan etkilenme ihtimali çok daha artıyor. Kışı geç yaşarsak bu bizim için çok büyük bir sıkıntı olacak tabi Ocak ayı sıcaklık ortalamaları da takip ettiğimiz kadarıyla hafta sonundan itibaren yükselmesi bekleniyor. Bu da çok ve yağışta gözükmüyor. Havalar bu şekilde seyrettiği zaman verim ve kalite düşecek. Bunları şuan da öngörmek çok zor. Şuan da varsayımlara göre konuşuyoruz. Biz şuan kurak gidiyor diyoruz ama 3 gün sonra bir bakmışız öyle bir yağmur yağmış ki geçenlerde 230 litre metrekareye yağmur yağdı. Her taraf su altında kaldı. Biz şuan ki gidişata göre konuşuyoruz. Ama yakın bir zamanda yağış olur yağmur olur kar olur fark etmez. Dediklerimizin hiçbir önemi kalmaz. O zaman buğday normal gelişmesi gerektiği şekilde gelişir. Biz şuan ki hava şartlarına göre varsayım üzerine konuşuyoruz. Ama hava şartları normal giderse hiçbir sıkıntı kalmaz. Şuan buğday sıkıntıda diyemeyiz. Şuan buğday için yeterli tav var. Önümüzdeki günlerde kuraklık devam ederse sıkıntı önümüzdeki günlerde başlayabilir. Normal şartlarda buğdayın uyku dönemi diyebiliriz. Ama normal iklim şartları ve hava sıcaklıkları artarsa uyku dönemi değildir. Buğdayın uyku dönemi gündüzleri 8 derecenin üzerine çıkamayacak gece sıcaklıkları 0’lara eksilere düşecek. Kasım, Aralık ayında geçirdiğimiz sıcaklık ortalamaları geçtiğimiz kasım ayı son 50 yılın en sıcak kasım ayıydı. Bu uyku dönemi değil buğday için” dedi.
