Çeltik üretiminde hem maliyetleri düşürmek hem de çevreyi korumak amacıyla geliştirilen yapay zekâ destekli yerli sistem, yabancı otların yalnızca bulunduğu bölgeleri tespit ederek ilaçlamanın sadece ihtiyaç duyulan alanlarda yapılmasını sağlıyor. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) tarafından geliştirilen sistemin, test çalışmalarının ardından patentlenerek üreticilerin kullanımına sunulması hedefleniyor.
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gökhan Çamoğlu'nun yürütücülüğünde, yazılım, elektronik ve çeltik konusunda uzman akademisyenlerden oluşan ekip tarafından hazırlanan TÜBİTAK destekli proje kapsamında geliştirilen sistem, çeltik tarımında dijital dönüşüm adına önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Projede geliştirilen sistem, keşif amacıyla kullanılan insansız hava aracının çektiği görüntüleri gerçek zamanlı olarak analiz ediyor. Yapay zekâ algoritmaları sayesinde tarladaki yabancı otların bulunduğu bölgeler belirlenirken, ilaçlama yapılması gereken noktalar otomatik olarak haritalandırılıyor.
Hazırlanan görev dosyası daha sonra ilaçlama dronuna aktarılıyor. Tamamen otonom çalışan ilaçlama dronu ise yalnızca yabancı otların bulunduğu alanlara yönelerek en uygun rotayı takip ediyor ve gereksiz ilaç kullanımının önüne geçiyor.
Edirne'de düzenlenen bir çalıştay kapsamında proje hakkında bilgi veren Prof. Dr. Gökhan Çamoğlu, uzun yıllardır çeltik üretiminde su, ilaç ve diğer tarımsal girdilerin azaltılmasına yönelik çalışmalar yürüttüklerini söyledi.
Çeltik tarımında daha az kaynak kullanılarak daha yüksek verim elde edilmesini amaçladıklarını belirten Çamoğlu, damla sulama yönteminin çeltik üretiminde kullanılmasına yönelik araştırmalarının da devam ettiğini ifade etti.
Son yıllarda dronla ilaçlamanın yaygınlaştığını ancak uygulama sırasında tüm tarlanın ilaçlanmasının gereksiz kimyasal kullanımına yol açabildiğini belirten Çamoğlu, geliştirdikleri sistemin bu soruna çözüm sunduğunu dile getirdi.
Proje kapsamında iki yıl boyunca arazi çalışmaları yürüttüklerini belirten Prof. Dr. Gökhan Çamoğlu, sistemin çalışma prensibini şöyle anlattı:
"Keşif dronunun sistemini kurduk ve arazide bulunan yabancı otları yapay zekâya tanıttık. Eğitim sürecinin ardından sistem yabancı otların yer aldığı alanları başarıyla belirlemeye başladı. Dron üzerindeki multispektral kamera ve yapay zekâ bilgisayarı sayesinde görüntüler uçuş sırasında anlık olarak işleniyor. Elde edilen veriler doğrultusunda ilaçlama dronu için otomatik görev planı hazırlanıyor."
Çamoğlu, ilaçlama dronunun yalnızca yabancı ot bulunan alanlara yöneldiğini belirterek, "Örneğin tarlanın sadece yüzde 20'sinde yabancı ot bulunuyorsa sistem yalnızca bu alanları ilaçlıyor. Böylece hem zamandan hem de ilaçtan önemli ölçüde tasarruf sağlanıyor. Sürecin tamamı insan müdahalesi olmadan otonom şekilde gerçekleştiriliyor." dedi.
Projede kullanılan yazılımın tamamen yerli imkânlarla geliştirildiğini belirten Çamoğlu, sistemi benzer uygulamalardan ayıran en önemli özelliğin keşif ve ilaçlama süreçlerini tek bir yapı içerisinde tamamen otonom biçimde yönetebilmesi olduğunu ifade etti.
Sistemin ilerleyen süreçte hizmet modeliyle üreticilere sunulmasının planlandığını kaydeden Çamoğlu, yabancı otların genellikle çeltik tarlasının tamamına yayılmadığını vurguladı.
"Bir çeltik tarlasının çoğu zaman yüzde 30'undan fazlasında yabancı ot bulunmaz. Buna rağmen tüm alanın ilaçlanması, yaklaşık yüzde 70 oranında gereksiz ilaç kullanımı anlamına geliyor. Geliştirdiğimiz sistem sayesinde üretici ciddi maliyet avantajı elde ederken çevreye verilen zarar da önemli ölçüde azalacak." diye konuştu.
Proje ekibinde yer alan ÇOMÜ Ziraat Fakültesi doktora öğrencisi ve Ziraat Yüksek Mühendisi Hakan Nar da sistemin yazılım ve donanımının tamamen entegre çalışan hibrit bir yapıdan oluştuğunu söyledi.
Multispektral kamera teknolojisi sayesinde gözle ayırt edilmesi zor yabancı otların dahi tespit edilebildiğini belirten Nar, geliştirilen yazılımın tamamen yerli olduğunu ve benzerinin bulunmadığını ifade etti.
Nar, sistemin yalnızca çeltik üretimiyle sınırlı kalmayacağını belirterek, "Oluşturduğumuz altyapı sayesinde bu teknoloji buğday, ayçiçeği ve zeytin başta olmak üzere birçok tarım ürününde kullanılabilecek. Altyapı çalışmalarımız tamamlandı. Şu anda test süreci devam ediyor. Patent işlemlerinin ardından sistemi Türk çiftçisinin hizmetine sunmayı hedefliyoruz." dedi.
(Muhabir:AA)
